آنچه در این مقاله خواهید خواند:
معرفي رشته نانو فناوری
گرایش نانو مواد
فرصت های شغلی برای رشته نانو فناوری
رشته های دانشگاهی مرتبط با نانو تکنولوژی
نانو شیمی و نانو مهندسی شیمی
مهندسی فوتونیک-نانو فوتونیک
مهندسی پلیمر-نانو پلیمر
مهندسی ساختار های نانولیفی
تاریخچه رشته مهندسی نانو فناوری
کاربرد این رشته چیست
محصول رشته مهندسی نانو فناوری چیست
⭕️معرفی رشته نانو فناوری:
✅نانو فناوری و نانو مواد
نانوفناوری یکی از سریع ترین فناوری های علمی پیشرفته امروز است. نانو فناوری علم، مهندسی و فناوری پردازش در مقیاس نانومتر و تولید اجزای مختلف توسط کنترل اندازه و شکل است. یک نانومتر یک میلیاردم یک متر است. به طور کلی هنگامی که اندازه کمتر از ۱۰۰ نانومتر است، تکنیک های تولید در این ابعاد میتواند به عنوان نانومقیاس محسوب شود. در نانوفناوری، دو روش برای تولید نانو مواد وجود دارد که شامل روش های “بالا به پایین” و “پایین به بالا” است. در روش اول، اجزای بسیار کوچک با استفاده از قطعات بزرگتر مواد تولید می شوند. در روش پایین به بالا، نانو مواد توسط پردازش مولکول به مولکول یا اتم به اتم تولید می شوند.
یکی از ویژگی های مهم که باعث تفاوت نانوذرات از مواد دیگر می شود، این واقعیت است که نانو مواد دارای سطح وسیع هستند. به علت سطح بسیار بالای آن ها، نانوذرات نسبت به ذرات بزرگتر بسیار واکنشپذیر هستند. این ویژگی برای ساخت مواد با ویژگی های متمایز برای کاربردهای مختلف استفاده می شود. یک کاربرد نانوفناوری، نانولوله های کربنی است که دارای استحکام بسیار بالایی هستند. استحکام قابل توجه آن ها به علت مساحت سطح بالاتر مواد اولیه آن است.
نانوفناوری بر این شناخت مبتنی است که ذرات با اندازه کمتر از ۱۰۰ نانومتر در ایجاد نانوساختارها شرکت کرده و بدین ترتیب ویژگی ها و رفتار جدیدی به وجود میآید. دلیل چنین رخدادی، کوچک بودن اندازه ذرات از ابعاد ویژهی مرتبط با پدیده های خاص است که غالبا موجب پیدایش خواص شیمیایی و فیزیکی جدید و رفتار نو در ماده، به تبع اندازه ذرات میشود. برای مثال ملاحظه شده است که ساختار الکترونی، رسانایی، واکنش پذیری، دمای ذوب و خواص مکانیکی به هنگام کوچکتر شدن اندازه ذرات از یک مقدار بحرانی، تغییر می کنند. وابستگی رفتار به ابعاد ذره، مهندسی روی خواص آن را امکان پذیر خواهد ساخت.
در حالی که کلمه نانو فناوری نسبتا جدید است اما وجود مجموعه های فعال و ساختارهایی با ابعاد نانومتر تازگی ندارد و در حقیقت چنین ساختارهایی به اندازه طول عمر حیات در روی زمین وجود داشته اند. روشن نیست در چه زمانی انسان ها برای اولین بار به مزایای موادی در ابعاد نانو آگاهی یافته اند اما به عنوان مثال می دانیم که چهارصد سال پس از میلاد مسیح، شیشه سازان رومی، شیشه های حاوی فلزات در اندازه های نانو را تهیه کرده اند.
در سال های اخیر نانوفناوری یکی از زمینه های مهیج و پیشرو در فیزیک، شیمی، مهندسی و زیستشناسی بوده است. توجه گسترده موجود به رشته نانو فناوری از نظر تاریخ به سال های ۱۹۹۶ تا ۱۹۹۸ بر می گردد که در آن زمان همایشی زیر نظر مرکز جهانی ارزیابی فناوری، با مطالعه از تحقیق و توسعه در زمینه نانوفناوری در سطح جهان با هدف ارزیابی اثرات آن بر اختراعات فنی برگزار گردید. بررسیهای مرکز جهانی ارزیابی فناوری به این نتیجه رسید که این فناوری از توانایی بالقوه عظیم در سهیم بودن در پیشرفت های مهم در گستره وسیع و متنوعی از زمینه های فناوری، از تولید مواد سبک با استحکام بیشتر گرفته تا کاهش زمان رهایش داروهای نانوساختاری در سیستم گردش خون بدن، افزایش ذخیره نوارهای مغناطیسی و فراهم ساختن کلیدهای با سرعت بالا برای رایانه ها برخوردار است.
زمینه تحقیقاتی نانوفناوری یک زمینه بین رشتهای بوده و انواع گستردهای از موضوعات، از شیمی کاتالیز نانوذرات گرفته تا فیزیک لیزر نقطه کوانتومی را در برمی گیرد. انگیزه مهمی که موجب پیشرفت این چنین سریع نانوفناوری گردید ابداع دستگاههایی نظیر میکروسکوپ تونل زنی روبشی بوده است که تجسم فکری سطوح مواد در مقیاس نانومتر را امکان پذیر می سازد.
⭕️گرایش نانو مواد:
✅نانوفناوری با مهندسی مواد ارتباط داشته و باعث به وجود آمدن زمینه های تحقیقاتی جدیدی در این رشته شده است. ساختار مواد در ابعاد میکرومتر و نانومتر، در مهندسی مواد مطالعه می شوند. اصولا در مهندسی مواد ما به دنبال طراحی و ساخت موادی جدید دارای خواص مورد نظر یا بهبود یافته نسبت به قبل و در راستای کاربردها و یا تکنولوژی های تازه تر که در نهایت منجر به مشخصه های ساختاری تازه ای از ماده میشود، هستیم. روش های تولید ساختارها و مواد در صنایع مختلف مانند صنایع سرامیک، رنگ، فولاد و غیره در گرایش نانو مواد مورد بررسی قرار می گیرند. با به کار گرفتن نانو فناوری می توان باعث بهبود این روش ها شد و روش هایی با کارایی بیشتر و مواد و ساختارهای جدید با خواص بهتر طراحی و تولید کرد.
پیشرفت در علوم و مهندسی در مقیاس نانو برای امنیت ملی، رفاه اقتصادی و افزایش کیفیت زندگی ضروری است.
پیش بینی شده که نانوفناوری، یک نیروی انتقالی بزرگ است که توانایی تغییر جامعه را دارد. پیشرفت سریع و مداوم در رشته نانوفناوری ، تقاضا برای دانش تخصصی حرفه ای را تسریع می بخشد.
⭕️فرصت های شغلی برای رشته نانو فناوری:
✅مهندسی نانو مواد نقشی اساسی در پیشرفت صنایع جدید و مختلف از جمله صنایع هستهای، انرژی، تکنولوژی پزشکی، هوافضا، نظامی و غیره دارد. به طور کلی، مواد، واحدهای سازنده همه تولیدات بوده و بنابراین مهندسان مواد در گستره وسیعی از صنایع مختلف تولیدکننده مشغول به کار هستند. بسیاری از مهندسان نانومواد در صنایع مربوط به فلزات، قطعات الکترونیکی، تجهیزات صنعتی و غیره کار کرده و نیاز به این مهندسان در کار تولید مواد جدید از جمله نانو مواد به دلیل خواص منحصر به فرد آن ها، در حال افزایش است.
⭕️رشتههای دانشگاهی مرتبط با نانو تکنولوژی:
✅1- نانو شیمی
✅2- نانو فیزیک
✅3- مهندسی فوتونیک گرایش نانو فوتونیک
✅4- نانو فناوری
✅5- مهندسی پلیمر-نانو پلیمر
✅6- مهندسی شیمی گرایش نانو
✅7- نانو فناوری-نانو مواد
✅8- مهندسی مواد-نانو مواد
✅9- مهندسی ساختار های نانو لیفی
⭕️نانو شیمی و نانو مهندسی شیمی:
✅اگر از دیدگاه شیمی ومهندسی شیمی به فناوری نانو نگریسته شود، می توان گفت رشته نانو شیمی تقریباً درتمامی علوم و فنون به کار می رود.به عبارت دیگر در زمینه های مختلفی از جمله سوخت، پلیمر ، رنگ ، ساخت و ساز ، پوشاک ، دارو ، غذا و به طور کلی هر آنچه که به شیمیو مهندسی شیمی مربوط می شود، می توان از مزایای این فناوری بهره جست. به طور کلیتوجه به کلیه علوم و فناوری های موجود در مقیاس نانو و کار و تولید در این مقیاسبرای دستیابی به فراورده های با کیفیت و کمیت بهتر به عبارتی ارزانتر ، محکمتر ،سبکتر و کارا تر می باشد. یکی از مشخصه های علمشیمی و مهندسی شیمی ، شناخت علم مواد و مهندسی مواد است که در علوم محض ، مطالعه وپژوهش و در مهندسی، تولید انبوه مورد نظر است. از دیدگاه شیمی دانان ، گرایش هایاین رشته می تواند همان گرایش های شیمی آلی ، معدنی ، تجزیه و شیمی فیزیک باشد کهدر مقیاس نانو مطالعه و بررسی می گردد تا نتایج یافته های جدید خود را برای انبوهسازی در مورد خاص به مهندسان مربوطه ارائه کنند. از دیدگاه مهندسان شیمی ، اینگرایش ها بسته به نوع نیاز های جامعه و توانایی بر آوردن آن نیاز ها می تواند بهطور متفاوت دسته بندی شود.دانشجویان فارغ التحصیلاین رشته می توانند در صنایع و مراکز به خصوص در بخش های تحقیق و توسعه ای که فارغالتحصیلان رشته شیمی و مهندسی شیمی را می پذیرند، مشغول به پژوهششوند.
⭕️مهندسی فوتونیک-نانو فوتونیک :
✅اصولاً به علوم و فناوریهای مربوط وبه کار گیرنده نور و فوتون (ذره بنیادی نور) که به برهمکنشهای بین نور و ماهمیپردازند فوتونیک گفته میشود که لیزر، اپتیک،تصویریسازی نوری و الکترونیک نوریاز حوزههای اصلی آن هستند.
به طور بالقوه بسیار زیاد. بنابر گزارش منتشر شده در ژانویه ۲۰۰۵ به وسیله Business Communications (Norwalk)، بازار جهانی تجهیزات نانوفوتونیک از ۴۲۱ میلیوندلار در سال ۲۰۰۴به ۳/۹ میلیارد دلار در سال ۲۰۰۹ خواهد رسید که کاربردهایی کلیدی،بین دیودهای نورافشان و نور میدان- نزدیک متغیر خواهد بود.
یکی از گزارشهایی که امسال توسط شرکت Strategies با مسئولیتنامحدود درmountainview کانادا منتشر شده است، اشاره میکند که کاربردهای کوتاهمدت نانوفوتونیک به چهار دسته اصلی نمایشگرها، دیودها، نورافشان، سلولهای خورشیدی(دریافت کنندههای انرژی خورشیدی) و حسگرهای زیست شیمیایی تقسیم خواهد شد و بازارنهایی آن از مسائل مربوط به امنیت و پزشکی تا هوش کنترل شده و فناوری اطلاعات وارتباطات گسترده خواهد بود.
در حوزه فناوریهای تواناساز سه فناوری که رشدبیشتری نسبت به دیگر فناوریهای نانوفوتونیک داشتهاند نقاط کوانتومی، نانولولههایکربنی و بلورهای فوتونیکی بودهاند.
نقاط کوانتومی در حجم وسیعی برایکاربردهایی چون زیست پزشکی تولید میشوند. همین طور نانولولههای کربنی کاربردهایجدیدی در خودرو، پزشکی، نمایشگرها و محاسبات مییابند. بلورهای فوتونیکی نیز بهجهان نانو هجوم آوردهاند. به طور مثال درIBM محققان از بلورهای فوتونیک برایساخت مدارهای نانوفوتونیک استفاده میکنند (که هماکنون ۲۰۰تا ۳۰۰ نانومتر هستند) که هدف نهایی آنها به وجود آوردن نانوفوتونیک با قابلیت تطبیقپذیری بانیمهرساناهای اکسید فلزی یا همان CMOSها برای دستیابی به تولید انبوه مدارمجتمعهای فوتونیکی و به طور تدریجی مدارهای نانوئی۱۰۰ نانومتری و کوچکتر است.
⭕️مهندسی پلیمر-نانو پلیمر :
✅رشته مهندسي پليمر نسبت به رشتههاي مهندسي ديگر تقريباً رشته جواني است و شكوفايي آن از زمان جنگ جهاني دوم آغاز شده است. اما به دليل كاربرد روزافزون پليمر در صنايع مختلف، اين رشته به سرعت رشد كرده و امروزه جزء يكي از رشتههاي مهم كشورهاي صنعتي و پيشرفته است. در كل مهندسي پليمر يك رشته مهندسي است كه طراحي، آناليز و يا اصلاح پليمرها را انجام ميدهد. مهندسي پليمر صنعت پتروشيمي، پليمريزاسيون، ساختار و شناسايي پليمرها، خواص پليمرها، تركيب و فرايند پليمرها و توصيف پليمرهاي اصلي و روابط خواص ساختاري و كاربردها را دربرميگيرد.
⭕️مهندسي علوم و تكنولوژي پليمر :
✅در كل مهندسي پليمردر دوره كارشناس ارشد به دو گرايش مهندسي علوم و تكنولوژي پليمر و مهندسي صنايعپليمر تقسيم مي شود
علم پليمر يا علم ماكرو مولكولها زير شاخهاي از علم مواد است كه با پليمرها سر و كار دارد. رشته علوم پليمر داراي محققاني است كه به سه رشته شيمي، فيزيك و مهندسي، سمت و سو ميدهد. در مقطع كارشناسي ارشد، مهندسين علوم پليمر در زمينه شناسايي، سنتز و بهبود خواص انواع مواد پليمري پيشرفته، پليمرهاي زيست سازگار، سامانههاي دارو رساني، سروكار دارند.
اين رشته شامل سه زير شاخه است:
اشيمي پليمر يا شيمي ماكرومولكول، كه با سنتز شيميايي و خواص شيميايي پليمرها سروكار دارد.
فيزيك پليمر، كه با خواص توده مواد پليمري و كاربردهاي مهندسي آنها سروكار دارد.
شناسايي (تعيين هويت پليمرها)، كه با آناليز ساختار شيميايي و مورفولوژي و تعيين خواص فيزيكي مرتبط با پارامترهاي تركيب اجزاء و ساختار، سروكار دارد.
✅مهندسي صنايع پليمر
مهندسي صنايع پليمرخود، داراي سه گرايش صنايع پليمر، فرآيند پليمريزاسيون و نانوفناوري است.
✅- مهندسي صنايع پليمر-صنايع پليمر :
هدف رشته توليد محصولات پليمري از لاستيكي، پلاستيكي، كامپوزيتي، چسب، رنگ، رزين، روكشهاي سطح و ساير مواد مورد نياز صنعت است. براي مثال طراحي و توليد تاير ماشين در صنايع لاستيك، لولههاي پلياتيلن در صنايع پلاستيك و انواع فايبرگلاسها در كامپوزيت به ياري متخصصان مهندسي صنايع پليمر انجام ميگيرد يا حتي در اين رشته شكلدهي رزينها نيز مطرح است كه براي مثال ميتوان به ساخت ملامين اشاره كرد.حتي كيسههاي پلاستيكي و روكش ظروف نچسب (تفلون) از مواد پليمري مي باشند. در واقع در رشته مهندسي صنايع پليمر هر آنچه كه به اين مواد بر ميگردد، مورد مطالعه و بررسي قرار مي گيرد. فعاليتهاي عمده اين رشته، براساس فرايندهاي اختلاط، آميزهسازي، اصلاح سازي، آلياژسازي، شكل دهي پليمرها و نهايتاً ساخت محصولات پليمري از پليمرهاي مصنوعي و طبيعي ميباشد. جهت انجام اين امور لزوماً خواص و رفتارهاي فرايندي پليمرها قبل از ساخت محصول يا نمونه مورد آزمون با مطالعات رئولوژيكي، مورفولوژيكي و غيره كنترل ميگردد و بعلاوه خواص فيزيكي، مكانيكي، حرارتي، ديناميكي، الكتريكي، مورفولوژي، زمانمندي و كاربردي نمونه مورد آزمون يا محصول طبق روشهاي استاندارد معمول مورد مطالعه و كنترل قرار ميگيرد.
✅- مهندسي صنايع پليمر – فرآيند پليمريزاسيون :
تحقيق و مطالعه در زمينه انواع كاتاليستهاي پليمريزاسيون و بررسيهاي سينيتيكي و ترموديناميكي واكنشهاي پليمريزاسيون و همچنين توسعه فنآوري توليد پليمرها در مقياس نيمهصنعتي، با استفاده از روشهاي مدلسازي، شبيهسازي و طراحي فرايندهاي پليمر شدن و ساير فرايندهاي مرتبط در اين رشته انجام ميگيرد.
✅- مهندسي صنايع پليمر- نانو فناوري :
با توجه به رشد روز افزون نانو مواد، رشته هاي مرتبط با نانو مواد نيز در كشور ما به سرعت در حال گسترش است. مهندسين پليمر گرايش نانو، در تمامي گرايشهاي پليمري، كه در زمينه نانوفناوري پيشرفت كردهاند، فعاليت دارد. كه در زير به تعدادي از آنها اشاره ميشود:
نانو كامپوزيتها
نانو روكشها
نانو الياف پليمري
نانو كاتاليزورها
نانو گويچههاي پليمري
نانو امولسيونهاي پليمري
⭕️مهندسی ساختارهای نانو لیفی :
✅مهندسی ساختار های نانولیفی یکی از 5 گرایش مهندسی نساجی است.
مهندسی نساجی در حال حاضر در دانشگاههای ایران دارای گرایشهای مهندسی تکنولوژی نساجی ، مهندسی شيمی نساجی و علوم الياف، مهندسی پوشاک، مديريت نساجی و ساختارهای نانو لیفی(نانو الیاف) می باشد.
⭕️تاریخچه رشته مهندسی نانو فناوری :
✅در حدود ۴۰۰ سال پیش از میلاد مسیح، دموکریتوس فیلسوف یونانی، برای اولین بار واژه اتم را که در زبان یونانی به معنی غیرقابل بُرش، برای توصیف ذرات سازنده مواد به کار برد. از این رو شاید بتوان او را پدر فناوری و علوم نانو دانست.
نانو ریشه یونانی «نانس» به معنی کوتوله است.فناوری نانو موج چهارم انقلاب صنعتی، پدیدهای عظیم میباشد که در تمامی گرایشهای علمی راه یافته است تا جایی که در یک دههٔ آینده برتری فرایندهها، وابسته به این تحول خواهد بود. ماهیت فناوری نانو توانایی کار کردن در تراز اتمی، مولکولی و فراتر از آن در ابعاد بین ۱ تا ۱۰۰ نانومتر، با هدف ساخت و دخل و تصرف در چگونگی آرایش اتمها یا مولکولها با استفاده از مواد، وسایل و سیستمهایی با تواناییهای جدید و با تغییر این ساختارها و رسیدن به بازدهی بیشتر مواد میباشد. فناوری نانو فرایند دستکاری مواد در مقیاس اتمی و تولید مواد و ابزار، به وسیله کنترل آنها در سطح اتمها و مولکولهاست. در واقع اگر همه مواد و سیستمها ساختار زیربنایی خود را در مقیاس نانو ترتیب دهند؛ آنگاه تمام واکنشها سریعتر و بهینهتر صورت میگیرد و توسعه پایدار پیش گرفته میشود. از جمله دستاوردهای فراوان این فناوری کاربرد آن در تولید، انتقال، مصرف و ذخیرهسازی انرژی با کارایی بالاست که تحول شگرف را در این زمینه ایجاد میکند. از اینرو دستاندرکاران و محققان علوم نانو در تلاش اند تا با استفاده از این فناوری به آسایش و رفاه بیشتر در درون و برون ساختمان با یافتن طبقه جدیدی از مصالح ساختمانی با عملکرد بالا و صرفهجویی در هزینهها بهخصوص در مصرف منابع انرژی و در نهایت به توسعه پایدار دست یابند. فناوری نانو منجر به تغییرات شگرف در استفاده از منابع طبیعی، انرژی و آب خواهد شد و پساب و آلودگی را کاهش خواهد داد.
نانو یک پیشوند علمی است که به معنی یک میلیاردم (مقیاس کوچک) است و حوزه نانو تکنولوژی در حدود میلیاردم متر است. ابعادی که در آن اتمها با هم ترکیب شده و مولکولها روی هم اثر متقابل دارند.
در این قلمرو، اتمها و ذرات رفتاری غیرمتعارف را از خود به نمایش میگذارند و قابلیتهای این علم فقط تواناییکوچک کردن اجسام نیست. دانشمندان با استفاده از این مواد در تلاشند دستگاهها و ابزارهایی بسازند که از قابلیتهای بسیار شگفتانگیز و غیرمتعارفی برخوردار باشند. متخصصان نانو میکوشند با کار بر روی چگونگی حرکت اتمها و نوع قرار گرفتن آنها در کنار یکدیگر و نیز با تغییرات خاص به ترکیبات مقاوم تری از مواد دست یابند و کیفیت مواد تولیدی را بهبود بخشیده و درنهایت تولید مواد مختلف را اقتصادیتر کنند.
فناوری نانو توانایی ساخت، کنترل و استفاده ماده در ابعاد نانومتری است. اندازه ذرات در فناوری نانو بسیار مهم است، چرا که در مقیاس نانویی، ابعاد ماده در خصوصیات آن بسیار تأثیرگذار است و خواص فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی تک تک اتمها و مولکولها با خواص توده ماده متفاوت است. این اندازه در مواد مختلف متفاوت است، اما بهطور معمول مواد نانو به موادی که حداقل یکی از ابعاد آنها کوچکتر از ۱۰۰ نانومتر باشد گفته میشود.
⭕️کاربرد این رشته چیست:
✅تا تاریخ ۲۱ اوت ۲۰۰۸، پروژه نانوفناوریهای نوظهور تخمین میزند بیش از ۸۰۰ محصول شناسایی شده توسط سازندگان در بازار عمومی قرار دارد، و تقریباً با سرعت ۳–۴ محصول جدید در هر هفته در حال ظهور هستند. این پروژه همه محصولات را در یک پایگاه داده آنلاین در دسترس عموم قرار داده است. بیشتر کاربردها محدود به استفاده از نانومواد منفعل «نسل اول» است که شامل دیاکسید تیتانیوم در ضدآفتاب، مواد آرایشی، پوششهای سطحی، و برخی محصولات غذایی است. آلوتروپهای کربن که برای تولید نوار گکو استفاده میشوند. نقره در بستهبندی مواد غذایی، لباس، مواد ضد عفونی کننده و کاربردهای خانگی استفاده میشود. اکسید روی در ضدآفتابها و مواد آرایشی، پوششهای سطحی، رنگها و لاکهای مبلمان فضای باز استفاده میشود؛ و اکسید سریم به عنوان یک کاتالیزور سوخت استفاده میشود.
به دلیل تنوع کاربردهای بالقوه (از جمله صنعتی و نظامی)، دولتها میلیاردها دلار در تحقیقات فناوری نانو سرمایهگذاری کردهاند. پیش از سال ۲۰۱۲، ایالات متحده از طریق طرح ملی ابتکار نانوفناوری ۳٫۷ میلیارد دلار، اتحادیه اروپا ۱٫۲ میلیارد دلار و ژاپن ۷۵۰ میلیون دلار بر روی موضوع نانوفناوری سرمایهگذاری کردند. در سال ۲۰۱۷، ارزش بازار جهانی فناوری نانو تقریباً ۴۹ میلیارد دلار بوده و تخمین زده میشود تا سال ۲۰۲۰ به حدود ۷۶ میلیارد دلار برسد.
⭕️محصول رشته مهندسی نانو فناوری چیست؟
✅محصول فناوری نانو (Nanotechnology Product) بر اساس استاندارد ملی INSO-ISO 21145 که برگرفته از استاندارد بینالمللی ایزو ISO/TS 18110:2015 است، شامل کالای فناوری نانو (Nanotechnology Goods) و خدمت فناوری نانو (Nanotechnology Service) میشود.
کالای فناوری نانو، شامل دو تعریف نانوپدید (Nano-enabled) یا نانوبهبود (Nano-enhanced) میشود. هر کالایی حاوی نانوماده که کارکرد یا خاصیت آن با فناوری نانو بهبودیافته (نانوبهبود) یا مبتنی بر فناوری نانو (نانوپدید) باشد، کالای فناوری نانو شناخته میشود. بهطور کلی کالای فناوری نانو شامل یکی از موارد زیر میشود:
(۱) نانوماده تولیدشده یا نانوماده مهندسی شده.
(۲) محصول میانی بهبودیافته با نانو یا پدیدار شده با نانو.
(۳) محصول نهایی بهبودیافته با نانو یا پدیدار شده با نانو.
بر اساس تعریف محصول فناوری نانو، تا پایان سال ۲۰۱۷، بیش از ۸۰۰۰ محصول فناوری نانو توسط ۲۰۰۰ شرکت از ۵۶ کشور در بازارهای جهانی عرضه شدهاند.
خدمت فناوری نانو، خدمتی است که برای ارائه آن از علم نانو یا فناوری نانو استفاده میشود که میتواند شامل بخشهای تحقیق و توسعه نیز باشد.
شاخههای اصلی رشته مهندسی فناوری نانو فناوری
میتوان موردهای زیر را شاخههای بنیادین دانش نانوفناوری دانست:
نانو روکشها
نانو مواد
نانو شئ
نانو ذره
نانو لولهها (نانو تیوبها)
نانوصفحات
نانو کامپوزیتها
نانو ساختار
مهندسی مولکولی.
موتورهای مولکولی (نانو ماشینها)
نانو الکترونیک
نانوسیمها
نانو حسگرها
نانو ترانزیستورها
نانو مواد نرم
لیپید نانوفناوری
نانو مکانیک
نانو سیالات
نانو لیتوگرافی
نانو الماس

نانو فناوری Nanotechnology



