آنچه در این مقاله خواهید خواند:
مقدمه
معرفی رشته علوم آزمایشگاهی
رشته علوم آزمایشگاهی برای چه کسانی مناسب است
چرا رشته علوم آزمایشگاهی مهم است
دستاوردهای این رشته چیست
مقاطع تحصیلی رشته
بازار کار این رشته چگونه است
ادامه تحصیل در این رشته چگونه است
چه کسانی در این رشته موفق هستند
مزایا و معایب رشته علوم آزمایشگاهی
معرفی رشته علوم آزمایشگاهی دامپزشکی
دروس رشته علوم آزمایشگاهی
جمع بندی
⭕️مقدمه:
رشته علوم آزمایشگاهی یکی از شاخههای مهم علوم پزشکی است که با ارائه نتایج دقیق، نقش اساسی در تشخیص، درمان بیماریها و تحقیقات علمی دارد. متخصصان این حوزه با استفاده از تجهیزات پیشرفته و دانش تخصصی، در زمینههایی مانند هماتولوژی، میکروبیولوژی و بیوشیمی فعالیت میکنند و سهم قابلتوجهی در بهبود سیستم سلامت دارند.
⭕️معرفی رشته علوم آزمایشگاهی:
علوم آزمایشگاهی شاخهای از علوم پزشکی است که در ارتباط با آنالیز آزمایشگاهی خون، مایعات و بافت های بدن انسان به منظور تشخیص بیماری، پیگیری درمان و حفظ سلامت افراد جامعه میباشد.همانطور که از نام رشته علوم آزمایشگاهی مشخص است، قطعا بیشتر ساعات کاری شما در آزمایشگاهها خواهد بود. اما ساعت کاری این رشته نسبت به مواردی هم چون پرستاری خیلی بهتر است.
⭕️رشته علوم آزمایشگاهی برای چه کسانی مناسب است؟
این رشته برای دانشجویانی مناسب است که تمایل دارند در زمینه درمانی – بهداشتی – آموزشی – پژوهشی و تشخیصی مشغول به کار شوند. اگر شما هم درس زیست و کارهای آزمایشگاهی علاقمند هستید، این رشته می تواند مورد مناسبی برای شما باشد. علوم آزمایشگاهی بازار کار خوبی دارد و اگر آینده شغلی معیار مهمی برای شماست می توانید روی این رشته هم تمرکز کنید. علوم آزمایشگاهی شرایط خوبی از نظر درآمد و بازار کار دارد. موقعیت شغلی مربوط به این رشته متعدد است و شرایط مهاجرت و دریافت پذیرش از دانشگاههای مطرح دنیا نیز برای آن هموار است. علاوه بر این، علوم آزمایشگاهی نسبت به سایر رشتههای پیراپزشکی آسانتر است. یعنی در صورت علاقه و استعداد، موفقیت در رشته علوم آزمایشگاهی برایتان آسان است و دغدغه چندانی ندارید.
دانش آموختگان این رشته چه توانمندی هایی کسب می کنند؟
کارشناسان علوم آزمایشگاهی برای انجام خدمات آزمایشگاهی از انواع تجهیزات و روشهای مختلف آزمایشگاهی استفاده میکنند، این روشها شامل مطالعات میکروسکوپی، روشهای تشخیصی ملکولی، روشهای مختلف تجزیه شیمیایی، ایمونولوژیکی و شناسایی باکتریولوژیکی است.
⭕️چرا رشته علوم آزمایشگاهی مهم است؟
بیش از ۷۰ درصد تصمیمهایی که پزشکان برای تشخیص و درمان اتخاذ میکنند براساس نتایج آزمایشگاه است و بنابراین آزمایشگاه نقش بسیار حیاتی در سیستم بهداشتی دارد زیرا هدف آزمایشگاه این است که اطلاعات زیر را به پزشک و تیم بهداشتی ارائه بدهد:
آزمایشگاه باید بیماری یا حساسیت به بیماری را تشخیص دهد.
نتایج آزمایشگاهی میتواند یک تشخیص را تایید یا رد کند.
پزشکان را در کنترل و درمان بیماری راهنمایی کند.
کارشناس آزمایشگاه با انجام آزمایشهای مخصوص اثر بخشی دارو را بررسی کند.
آزمایشگاه همچنین یک نقش بسیار مهم در تحقیق و آموزش، طراحی و بکارگیری تکنولوژی اطلاعات و بهبود کیفیت دارد. برای اینکه آزمایشگاهی به صورت موفق به اهداف خود برسد، باید از تجربه پزشکی، علمی و تکنیکی بهرهمند باشد و از منابعی چون پرسنل، تجهیزات پردازش داده، منابع و امکانات و مهارت های ارتباطی، اجرایی و مدیریتی استفاده کند.
⭕️دستاوردهای این رشته چیست؟
فارغالتحصیلان این رشته :
تشخیص بیماریها و پیگیری مسیر درمان را به عهده دارند.
خدمات آزمایشگاهی بالینی مورد نیاز جامعه را برآورده می سازند.
خدمات آزمایشگاهی مورد نیاز مراکز بهداشتی کشور که برای پیشگیری و حفظ سلامت لازم است، تأمین میکند.
از اصول و فنون جدید روش تدریس و یادگیری در حیطههای نظری ـ عملی و کارآموزی در عرصه استفاده میکند.
فارغ التحصیلان بتوانند در حیطههای مختلف آموزشی، تحقیقاتی، خدماتی و تولیدی خدمات آزمایشگاهی مورد نیاز جامعه را پوشش می دهند.
باتوجه به تغییر سریع و مداوم روشهای آزمایشگاهی، فارغ التحصیلان این رشته از توانایی تطبیقی خود با تکنولوژی جدید برخوردار هستند.
⭕️مقاطع تحصیلی رشته:
فارغ التحصیلان دوره کارشناسی علوم آزمایشگاهی می توانند در هریک از شاخه های مرتبط با رشتههایی مانند ژنتیک انسانی- بیوشیمی – خون شناسی – ایمنی شناسی – باکتری شناسی – میکروب شناسی – انگل شناسی – ویروس شناسی – قارچ شناسی – سم شناسی – بیو تکنولوژی و… در مقطع کارشناسی ارشد و سپس دکترای تخصصی (Ph.D ) ادامه تحصیل دهند.
⭕️بازار کار این رشته چگونه است؟
کارشناسان رشته علوم آزمایشگاهی میتوانند آزمایشات بالینی، تحقیقاتی و خدمات وابسته را در مراکز زیر به عنوان کارشناس انجام دهند.
آزمایشگاههای بالینی بیمارستانهای دولتی و خصوصی
آزمایشگاههای مراکز بهداشتی
آزمایشهای تشخیص طبی خصوصی
انستیتوها و مراکز تحقیقاتی و آموزشی
کارخانجات تولید وسایل و مواد آزمایشگاهی
شرکتهای پخش فرآوردههای بیولوژیک و آزمایشگاهی
آزمایشگاههای پزشکی قانونی
سازمان انتقال خون
آزمایشگاه های کنترل کیفی صنایع دارویی و غذایی
تعداد شیفتهای کاری و همچنین نوع مرکزی که در آن مشغول بهکار هستید در تعیین درآمد شما تاثیر مستقیم دارد. میزان حقوق و درآمد متخصص رشته علوم آزمایشگاهی در مراکز خصوصی نسبت به مراکز دولتی بیشتر است. البته درجه سختی فعالیت شما نیز در تعیین این مبلغ بیتاثیر نخواهد بود.
یک راهحل فوقالعاده برای اشتغال و درآمد بیشتر پیش روی شما وجود دارد. شما میتوانید یک آزمایشگاه خصوصی تاسیس کنید. برای تاسیس این مرکز به ۳ نفر نیاز است که در گرایشهای مختلف این رشته تحصیل کرده باشند.
فارغ التحصیل کارشناسی این رشته نیز می تواند آزمایش های تخصصی هورمون شناسی یا ایمونولوژی را انجام دهد و مسئول بخش های مختلف یک آزمایشگاه تشخیص طبی مانند بخش نمونه برداری، انگل شناسی و ادرار، هورمون شناسی، ایمونولوژی و… شود و بر نحوه کار و آزمایش های کاردان علوم آزمایشگاهی نظارت کرده و کار او را تأیید نماید.
⭕️ادامه تحصیل در این رشته چگونه است؟
با وجود اینکه چندین سال از توقف دکتری حرفهای پیوستهٔ رشتهٔ علوم آزمایشگاهی بالینی میگذرد اما کارشناسان علوم آزمایشگاهی میتوانند در هر یک از گرایشهای هشتگانهٔ علوم آزمایشگاهی تا درجهٔ دکتری تخصصی پیش روند و پس از آن با ورود به مقطع فلوشیپ (دورهٔ تکمیلی) علوم آزمایشگاهی که یکی از بالاترین درجات علمی و تخصصی در علوم پزشکی است، به صلاحیت کامل بالینی و فنی تأسیس آزمایشگاه تشخیص طبی، تجویز، تفسیر و انجام کلیه آزمایشات پزشکی نائل آیند. گرایشهای هشتگانهٔ علوم آزمایشگاهی شامل رشتههای بیوشیمی بالینی، خونشناسی آزمایشگاهی و علوم انتقال خون، ایمنیشناسی پزشکی، انگلشناسی پزشکی، قارچشناسی پزشکی، باکتریشناسی پزشکی، ژنتیک انسانی و ویروسشناسی پزشکی میباشد.
فارغ التحصیلان مقاطع بالاتر از کارشناسی امکان تدریس در دانشگاههای پزشکی را هم دارند.
فارغ التحصیلان مقطع دکتری تخصصی امکان راهاندازی آزمایشگاه در گرایش خود را دارند و میتوانند مسئولیت فنی بخش خود را در آزمایشگاههای تشخیص طبی برعهده گیرند. دربارهٔ تأسیس آزمایشگاه تشخیص پزشکی گفتنی است که در حال حاضر بر اساس مجوز وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، کسانی حق تأسیس آزمایشگاه تشخیص طبی را دارند که یا دارای مدرک تخصص پاتولوژی باشند یا دکتری حرفهای و فلوشیپ علوم آزمایشگاهی داشته باشند. کسانی که دارای متخصص پاتولوژی هستند، افرادی هستند که دارای درجه دکترای حرفهای پزشکی هستند و افراد دیگر که دارای درجه دکترای حرفهای یا فلوشیپ علوم آزمایشگاهی بالینی هستند، افرادی هستند که یا در رشته علوم آزمایشگاهی مدرک دکترای حرفهای خود را گرفتهاند، یا پس از رسیدن به درجه دکتری تخصصی در یکی از گرایشهای هشتگانهٔ علوم آزمایشگاهی، موفق به گذراندن دورهٔ فلوشیپ (دورهٔ تکمیلی علوم آزمایشگاهی) شدهاند. این رشته از نظر کاربرد و بازارکار، یکی از رشتههای خوب گروه پزشکی است. زیرا با توجه به توسعه و اهمیت امر بهداشت و زمینه مناسب کاری، اغلب فارغالتحصیلان این رشته به راحتی وارد بازارکار میشوند.
بیش از 70 درصد تصمیمهای پزشکی برای تشخیص و درمان بر اساس نتایج آزمایشگاهی صورت میگیرد. هدف اصلی آزمایشگاه ارائه اطلاعاتی است که به تشخیص بیماری، تایید یا رد یک تشخیص، راهنمایی در درمان و بررسی اثربخشی داروها کمک کند.
⭕️چه کسانی در این رشته موفق هستند؟
علوم آزمایشگاهی برای افرادی که به دنیای پزشکی، بهداشت و درمان علاقه دارند، یک انتخاب فوقالعاده است. اگر در دوران تحصیل به علم و رشته زیستشناسی و کارهای آزمایشگاهی علاقهمند بودید و دوست داشتید در حوزههای درمانی، آموزشی، پژوهشی و تشخیصی فعالیت کنید، این رشته میتواند مسیر شغلی شما را به شکوفایی برساند.
با توجه به رشد روزافزون نیاز به تخصصهای آزمایشگاهی، بازار کار این رشته با فرصتهای شغلی متعدد و درآمد مناسب، جذابیت خاصی دارد. همچنین، اگر به دنبال یک مسیر شغلی با آیندهای روشن هستید، علوم آزمایشگاهی میتواند گزینهای عالی باشد.
از سوی دیگر، رشته علوم آزمایشگاهی نسبت به سایر رشتههای پیراپزشکی، دشواری کمتری دارد و در صورت داشتن علاقه و استعداد، موفقیت در آن به مراتب آسانتر خواهد بود. علاوه بر این، شرایط مهاجرت و دریافت پذیرش از دانشگاههای معتبر بینالمللی برای این رشته فراهم است، که آن را به یک انتخاب جهانی و حرفهای تبدیل میکند.
⭕️مزایا و معایب رشته علوم آزمایشگاهی:
اگر این رشته را برای ادامه تحصیل انتخاب میکنید، بهتر است با مزایا و معایب آن نیز آشنا باشید. دراینصورت خواهید توانست با آگاهی کامل درباره این رشته تحصیلی آن را انتخاب یا از انتخاب آن صرفنظر کنید.
در علوم آزمایشگاهی شما بهطور مستقیم با بیماران سروکار ندارید و این یک مزیت محسوب میشود.
با دریافت مدرک تحصیلی کارشناسی علوم آزمایشگاهی قادر نخواهید بود به آسانی شغل مرتبط با این رشته را پیدا کنید. به همین دلیل بهتر است تحصیلات خود در این رشته را ادامه دهید.
دست شما برای انتخاب گرایش در مقطع کارشناسی کاملا باز است و گزینههای مختلفی برای انتخاب وجود دارد.
رشته علوم آزمایشگاهی نسبت به سایر رشتههای پیراپزشکی دارای دشواری کمتری است.
باید صبر و حوصله زیادی در این راه خرج کنید.
اگر به دارو و مواد شیمیایی حساسیت دارید بهتر است از تحصیل در این رشته تحصیلی صرفنظر کنید؛ زیرا سروکار زیادی با این مواد خواهید داشت.
گذراندن طرح ۲ ساله را نیز میتوان از معایب این رشته دانست؛ زیرا در صورتی که آن را نگذرانید نمیتوانید ادامه تحصیل دهید یا مشغول بهکار شوید. این مزایا و معایب با توجه به میزان علاقه شما به این رشته قابل تغییر است. در صورتی که شما به این رشته علاقمند باشید معایب آن برای شما دشوار نخواهد بود.
⭕️معرفی رشته علوم آزمایشگاهی دامپزشکی:
علوم آزمایشگاهی دامپزشکی با بررسی بیماری دامها و انجام آزمایشهای لازم روی آنها به انجام تحقیقات لازم میپردازد و به روند درمان آنها کمک میکند. به همین دلیل یکی از رشتههای پرطرفدار در صنعت دامپزشکی به شمار میرود.
با تحصیل در مقاطع مختلف علوم آزمایشگاهی دامپزشکی میتوانید در موسسات تحقیقاتی علوم دامپزشکی، آزمایشگاههای خصوصی، آزمایشگاههای دانشکدههای دامپزشکی، مراکز دامپزشکی استانها و آزمایشگاههای وابسته به سازمان دامپزشکی کشور مشغولبهکار شوید. به همین دلیل میتوان گفت که این رشته از بازار کار نسبتا خوبی برخوردار است.
از بارزترین ویژگیهای رشته علوم آزمایشگاهی میتوان به آرامش و امنیت روانی بالای آن اشاره کرد. امکان ادامه تحصیل در آن در ایران نیز وجود دارد. اما از آنجا که نمیتوان با مدرک کارشناسی آن شغل خوبی پیدا کرد، مدت زمان ورود به بازار کار آن بالا است. سطح پذیرش آن در دانشگاههای ایران حدود ۳۰۰ نفر و پذیرش آن در دانشگاههای برتر تقریبا ۵۰ نفر است. ریسک و خطرپذیری پایین از دیگر ویژگیهای مثبت آن به شمار میرود.
⭕️دروس رشته علوم آزمایشگاهی:
برای دریافت مدرک کارشناسی علوم آزمایشگاهی باید ۲۲ واحد عمومی، ۳۱ واحد پایه و ۶۱ واحد تخصصی را بگذرانید. برای هر یک از این بخشها درسهای جداگانهای در نظر گرفته شده است که شما در طول ۸ ترم تحصیلی باید این ۱۳۰ واحد را با موفقیت بگذرانید. در این صورت میتوانید در مقطع ارشد و دکترا در گرایش و دیگر رشته های علوم آزمایشگاهی شرکت کنید. دروس رشته علوم آزمایشگاهی این بخشها عبارتاند از:
دروس عمومی: زبان عمومی، ادبیات فارسی، تربیتبدنی ۱ و ۲، جمعیت و تنظیم خانواده، مبانی نظری اسلام، آشنایی با منابع اسلامی، تاریخ و تمدن اسلامی، اخلاق اسلامی و انقلاب اسلامی.
دروس پایه: شیمی عمومی، آزمایشگاه شیمی عمومی، فیزیک حیاتی، فیزیولوژی نظری، فیزیولوژی عملی، فیزیک عمومی، آزمایشگاه فیزیک عمومی، بافتشناسی نظری، آزمایشگاه بافتشناسی، بهداشت عمومی و اپیدمیولوژی، روانشناسی عمومی، کامپیوتر، آمار حیاتی، زیستشناسی سلولی و ملکولی، آناتومی نظری و آنااتومی عملی.
دروس تخصصی: بیوشیمی پزشکی ۱، آزمایشگاه بیوشیمی پزشکی ۱، خونشناسی ۱، آزمایشگاه خونشناسی ۱، انگلشناسی ۱، آزمایشگاه انگلشناسی ۱، میکروبشناسی عمومی، آزمایشگاه میکروبشناسی عمومی، ایمنیشناسی پزشکی، آزمایشگاه ایمنیشناسی پزشکی، ویروسشناسی پزشکی، آزمایشگاه ویروسشناسی پزشکی، سمشناسی، آزمایشگاه سمشناسی هورمونشناسی، آزمایشگاه هورمونشناسی، اصول ایمنی و حفاظت در آزمایشگاه، اصول فنی و نگهداری تجهیزات آزمایشگاهی، قارچشناسی پزشکی، آزمایشگاه قارچشناسی پزشکی، پاتولوژی عمومی، آزمایشگاه پاتولوژی عمومی، باکتریشناسی پزشکی، آزمایشگاه باکتریشناسی پزشکی، اصول مدیریت و قوانین آزمایشگاه، فارماکولوژی، روشهای کنترل کیفی در آزمایشگاههای بالینی، آشنایی با بیماریهای داخلی، ژنتیک پزشکی، متون انگلیسی و ترمینولوژی پزشکی، بیوشیمی پزشکی ۲، آزمایشگاه بیوشیمی پزشکی ۲، خونشناسی ۲، آزمایشگاه خونشناسی ۲، انگلشناسی ۲ و آزمایشگاه انگلشناسی ۲.
در هر ترم لازم است ترکیبی از دروس تخصصی، عمومی و پایه را بگذرانید. علاوه بر گذراندن این دروس و پس از اتمام دوران تحصیلی، ملزم به گذراندن یک دوره طرح ۲ ساله اجباری هستید. این طرح در بیشتر رشتههای پیراپزشکی وجود دارد. برای دریافت مدرک تحصیلی حتما باید این دوره را بگذرانید.
⭕️جمع بندی:
رشته علوم آزمایشگاهی، بهعنوان یکی از پایههای اصلی علوم پزشکی، نقش حیاتی در تشخیص، پیشگیری و درمان بیماریها دارد. دانشجویان این رشته با یادگیری مهارتهای عملی و علمی گسترده، در آزمایشگاههای تخصصی به کمک پزشکان میآیند و پشت صحنه سلامت جامعه را تضمین میکنند. فرصتهای شغلی متنوع، امکان ادامه تحصیل در گرایشهای مختلف و تاثیرگذاری مستقیم بر سلامت افراد، این رشته را به انتخابی ارزشمند و آیندهدار تبدیل کرده است.
اگر علاقهمند به دنیای پزشکی و علوم پایه هستید و به دنبال رشتهای با افقهای روشن شغلی میگردید، علوم آزمایشگاهی میتواند بهترین مسیر برای شما باشد.
معرفی رشته علوم آزمایشگاهی Medical laboratory or Clinical laboratory
